อีกหนึ่งหมวก: มุมมองของหมอคนหนึ่งต่อเรื่องการศึกษา
ในปี 2567 พญ.วลีรัตน์ ทวีบรรจงสิน (หมอกวาง) ได้รับเกียรติให้เข้าร่วมเป็น ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ คณะกรรมาธิการการศึกษา การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม วุฒิสภา เป็นบทบาทที่หมอกวางรับด้วยความถ่อมตน — เหมือนสวมอีกหนึ่งหมวกควบคู่กับการเป็นแพทย์ในห้องตรวจประจำวัน — และเป็นโอกาสที่จะได้รับฟัง เรียนรู้ และร่วมแบ่งปันมุมมองในส่วนที่พอจะช่วยได้
"หมอไม่ใช่นักกำหนดนโยบาย หมอเป็นแค่แพทย์คนหนึ่งที่บังเอิญใส่ใจเรื่องการสอนรุ่นน้อง ๆ ถ้าการแชร์สิ่งที่เห็นจากการทำงานจริงพอจะเป็นประโยชน์กับผู้ที่ดูแลนโยบายด้านการศึกษาและการวิจัย หมอก็รู้สึกขอบคุณที่ได้มีโอกาสร่วมเล็ก ๆ น้อย ๆ ตรงนี้" — พญ.วลีรัตน์
ข้อมูลคณะกรรมาธิการ — เว็บไซต์ทางการ วุฒิสภา
ทำไมเรื่องการศึกษา และทำไมตอนนี้
การเข้าร่วมครั้งนี้ไม่ได้เกี่ยวกับตำแหน่งใหม่มากเท่ากับความสนใจที่มีมานาน หลายปีที่ผ่านมาหมอกวางใช้เวลาเป็นพี่เลี้ยงให้แพทย์รุ่นน้อง จัดเวิร์กชอปฝึกหัตถการ และเขียนอธิบายขั้นตอนการรักษาด้วยภาษาที่คนไข้เข้าใจได้ง่าย — เรื่องการศึกษา ไม่ว่าจะของแพทย์หรือของคนไข้ อยู่เคียงข้างงานคลินิกมาโดยตลอด ไม่ได้สำคัญน้อยไปกว่ากัน
ขอบเขตงานของคณะกรรมาธิการชุดนี้กว้างมาก ครอบคลุมทั้งอุดมศึกษา การวิจัย และนวัตกรรม บทบาทของหมอกวางจึงเล็กและเฉพาะเจาะจง — คือการแบ่งปันสิ่งที่แพทย์ผู้ปฏิบัติงานเห็นในแต่ละวัน เมื่อมีโอกาสได้รับเชิญ
สิ่งที่หวังว่าจะนำมาแบ่งปัน
แทนที่จะเสนอคำตอบสำเร็จรูป หมอกวางตั้งใจเพียงนำมุมมองจากห้องตรวจเข้ามาเสริมในวงสนทนาที่บางครั้งอยู่ห่างจากผู้ป่วย:
- สิ่งที่แพทย์รุ่นใหม่กำลังต้องการ ในแง่ของการฝึกปฏิบัติจริง
- สิ่งที่คนไข้รู้สึกสับสน เกี่ยวกับการให้ความยินยอม ความคาดหวัง และการดูแลหลังหัตถการ
- จุดที่หลักฐานเชิงประจักษ์ยังไม่หนาแน่น สำหรับหัตถการที่ทำกับใบหน้าแบบเอเชีย
- บรรยากาศของวัฒนธรรมความปลอดภัย ที่รู้สึกได้จริงในคลินิกที่งานยุ่ง
สิ่งเหล่านี้คือข้อสังเกต ไม่ใช่ข้อเสนอเชิงนโยบาย หมอกวางเพียงหวังว่าประสบการณ์ตรงจะเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาได้บ้างเมื่อเป็นประโยชน์
เกี่ยวกับตัวบทบาทเอง
ตำแหน่งที่ปรึกษากิตติมศักดิ์เป็นบทบาทที่ไม่มีค่าตอบแทนและไม่ฝักใฝ่ทางการเมือง คณะกรรมาธิการแต่ละชุดและช่วงเวลาแต่ละช่วงมีจังหวะการทำงานที่แตกต่างกัน — ทั้งการประชุม การให้ความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร หรือการเข้าร่วมรับฟัง — รูปแบบการมีส่วนร่วมจึงขึ้นอยู่กับวาระที่คณะกรรมาธิการกำลังพิจารณาในขณะนั้น หมอกวางเป็นเพียงหนึ่งเสียงในที่ประชุม และผลงานของคณะกรรมาธิการเป็นของสมาชิกและของวุฒิสภาเอง
สิ่งที่หมอกวางสัญญาได้คือ การมาเข้าร่วม รับฟังอย่างตั้งใจ และแบ่งปันอย่างซื่อตรงเมื่อได้รับการขอความเห็น
อีกหนึ่งหมวก แต่ยังคงเป็นคนเดิม
คนไข้บางท่านถามว่าบทบาทนี้จะเปลี่ยนแปลงอะไรในคลินิกหรือไม่ คำตอบที่ตรงไปตรงมาคือ ไม่ค่อยเปลี่ยน
- เวลาตรวจ จังหวะการพูดคุยที่ค่อย ๆ ฟัง และปรัชญา conservative ยังคงเป็นเหมือนเดิม
- งานที่ปรึกษาเกิดขึ้นในเวลานอกคลินิก — อ่านเอกสาร เข้าฟังบางวาระ บางครั้งเขียนความเห็น
- หากจะมีอะไรเปลี่ยน บทบาทนี้ทำให้หมอกวางถูกเตือนใจเสมอว่ายังมีสิ่งให้เรียนรู้อีกมากจากเพื่อนร่วมวิชาชีพ จากนักการศึกษา และจากคนไข้เอง
เรื่องการศึกษาเป็นเส้นด้ายที่ร้อยอยู่ในงานของหมอกวางมาโดยตลอด — ทั้งการสอนแพทย์ประจำบ้าน การอธิบายหัตถการอย่างช้า ๆ และการเขียนสำหรับคนไข้ที่ไม่ได้คุ้นเคยกับศัพท์การแพทย์ หมวกใหม่ใบนี้เป็นเพียงการต่อยอดเส้นด้ายเดิม ในห้องที่กว้างขึ้นเท่านั้น
ขอบคุณอย่างเงียบ ๆ
หมอกวางขอขอบคุณท่านสมาชิกวุฒิสภาและคณะกรรมาธิการที่ให้เกียรติเชิญเข้าร่วม ขอบคุณเพื่อนร่วมวิชาชีพที่ยังคงสอนหมอกวางอยู่เสมอ และขอบคุณคนไข้ทุกท่านที่ไว้วางใจให้ดูแล หากการมีส่วนร่วมเล็ก ๆ ของหมอกวางจะเป็นประโยชน์ต่อบทสนทนาเรื่องการศึกษาทางการแพทย์ของไทยได้บ้าง หมอกวางก็ตั้งใจถวายความตั้งใจนั้นด้วยความถ่อมตน และด้วยความหวังว่าจะพอเป็นประโยชน์
แหล่งอ้างอิง:
